Chủ động “học - hỏi” yếu tố cần thiết trong sinh viên: Đừng biến mình thành người thụ động

09/03/2012 15:55:18
Dù bạn học Đông học Tây, học chỗ này chỗ khác, nhưng trước khi nói về mọi thứ, mình thành thật khuyên các bạn: “Hãy giành những khoảng thời gian cho riêng mình, tự chủ trong tư duy sáng tạo, trong học tập và mọi hoạt động có liên quan đến mình, đừng biến mình thành người thụ động”. Đó là lời nhắn nhủ, chia sẻ, động viên của bạn Nguyễn Thị Lan cựu sinh viên trường ĐHBD gửi đến các bạn sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường trong cuộc gặp gở với nhóm BTV của trường.

Bạn Lan cũng chia sẽ thêm: “trong quá trình học tập trên giảng đường đại học mình tìm đủ mọi lý do để bào chữa cho những thói hư, tật xấu của mình như: mình rất bận nhiều việc, thiếu thời gian để học, phải học chương trình này chương trình kia, hay vì đi làm thêm mất quá nhiều thời gian… Mình có thể ngồi nghĩ ra hàng đống lí do để giải thích cho sự thụ động trong học tập của mình, trong những lần thi rớt các môn học mình cũng tìm lý do rất hợp lý để lý giải cho sự yếu kém của mình rằng, thầy cô cho ôn tập một nơi, ra đề thi một nẽo, thầy cô dạy không hiểu gì cả, hay trường đề nghị giàng viên ra đề khó hơn chương trình học để sinh viên không thi nỗi phải thi lại nhiều lần nhằm thu thêm lệ phí từ việc thi lại... đó là những lý do mà mình cùng với nhiều bạn khác đã biện minh cho những lần có kết quả điểm thi thấp, với những nhìn nhận lệch lạc như thế, cộng với việc không chịu nỗ lực học tập và tự rèn luyện, mình đã có một kết quả học tập sau hai năm thật tồi tệ. Sau đó, bằng những lời động viên từ gia đình, thầy cô và bạn bè, mình quyết tâm lên kế hoạch học, ngoài học trên lớp mình còn lên thư viện trường tìm tài liệu liên quan đến ngành học để tham khảo, về nhà giành thời gian ôn lại kiến thức. Quá trình tự học nghiêm túc ấy đã cho mình một kết quả cao trong những năm còn lại. Bằng việc đạt được thành tích cao sau một thời gian tự rèn luyện, học tập, giờ mình dám khẳng định, tự học – hỏi sẽ là kim chỉ nam cho mọi thành công”.

Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy rằng số lượng sinh viên giành thời gian cho việc tự học là rất ít. Phần lớn sinh viên có nhận thức việc học như là một nghĩa vụ, do đó thường xuyên đến lớp theo lịch như là bổn phận phải đến, ngày không có lịch học thì ở nhà chơi, ngủ…, rất ít sinh viên tự học tập, tự nghiên cứu, và đó là lý do giải thích việc tỷ lệ sinh viên vào đại học ngày càng thấp, sinh viên hết khóa học vẫn chưa ra trường ngày càng tăng, có rất nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân quan trọng nhất là học sinh, sinh viên hiện nay vẫn chưa tự chủ trong học tập và chưa biết cách học.

Ths. Trần Thế Mạnh – giảng viên khoa Ngữ văn nói: “sinh viên hiện nay vẫn đang tồn tại lối tư duy cũ, nhiều em chưa thật sự chủ động trong học tập, các em đưa quá nhiều thứ vào trong bộ não từ các bài giảng trên lớp cũng như tại lớp học thêm khác. Các em nghĩ rằng cứ học được càng nhiều thứ càng tốt và lập luận với logic cứ ăn đầy bụng là có cơ thể cường tráng. Thực tế không phải như vậy. Giáo án dù đã được giảng viên biên soạn kĩ lưỡng, nó vẫn cần phải “xào” lại để thực sự trở thành cái của thực tế, tức cái cốt lõi là người thực hành nó. Theo lối suy nghĩ của sinh viên hiện nay, thì chỉ cần tiếp nạp đầy đủ kiến thức trong chương trình đào tạo của nhà trường là đủ và vì thế các bạn luôn ở tư thế thụ động, thiếu yếu tố thực hành chủ động để nuôi dưỡng và phát huy tư duy sáng tạo của bản thân, và chính sự thiếu chủ động trong việc tự học hỏi và nghiên cứu thêm  mà nhiều sinh viên sau khi ra trường đi làm việc đều bở ngở, và cảm thấy thật xa lạ với những gì được học ở giảng đường”.

PGS.TS Nguyễn Công Đức – Trưởng khoa Ngữ văn chia sẻ: Sự thực là, có rất nhiều cô cậu Tân sinh viên bị choáng váng thật sự khi bắt đầu bước chân vào giảng đường Đại học, nơi mà hai chữ “tự học” được đặt ở vị trí rất cao. Mặc dù ở Việt Nam thì yếu tố này cũng chưa phải là cao lắm, nhưng đối với sinh viên, đó đã tưởng như một cú sốc. Môi trường mới, phương pháp dạy mới, chỉ có cách học thì sinh viên thật sự chưa quen lắm. Hầu hết sinh viên cứ đến lớp là cúi đầu ghi ghi chép chép, rồi thầy cô cho gì thì nhặt lấy, hệt như thời còn học phổ thông. Cái thói quen thụ động ấy từ muôn thủa đã ăn sâu vào trong tiềm thức của các em sinh viên. “Học phải ghi, thi phải thuộc” ngày nào lên lớp không viết độ dăm ba mặt giấy thì ngày ấy xem như chưa học được gì. Thầy dẫn chứng: Tôi đã từng quan sát một số sinh viên ngày nào cũng lên lớp chọn ngồi hàng ghế đầu, vở ghi toàn chữ là chữ, từ đầu đến cuối không sót một bài nào, vở ghi thật gọn gàng, sạch sẽ. Nhưng hỏi lại kiến thức bài cũ thì ú ớ, bài kiểm tra thi câu cú lủng củng, ý tưởng thì lộn xộn, rồi trích dẫn sai lung tung”.

Có một đặc điểm chung đối với tất cả những học sinh, sinh viên kể trên là: các bạn giành quá ít thời gian để tự học. Và điều này đã ảnh hưởng lớn đến các bạn. Ra ngoài đời, họ thường loay hoay, bỡ ngỡ, phản ứng chậm trước những thay đổi và biến động của cuộc sống. Trong công việc, các bạn hay gặp nhiều khó khăn, lo nghĩ, thiếu tính tự xoay sở, và hành động không độc lập, quyết đoán, đôi khi dựa dẫm nhiều vào người khác. Bởi vì khi học để làm người, các bạn đã bỏ qua cái cơ hội để được rèn luyện tính chủ động, độc lập. Và các bạn đã mất rất nhiều, dù công sức học tập bỏ ra không phải là nhỏ.

Chia sẻ về tầm quan trọng của việc tự học thông qua bản thân, Bạn Hoàng Thị Thu Dung – sinh viên khoa Quản trị kinh doanh nói: Từ khi bước vào giảng đường đại học, em đã nhận thức được rằng: Ở bất cứ bộ môn nào, lĩnh vực nào, kiến thức cũng liên tục thay đổi theo những kết quả nghiên cứu mới, đáp ứng yêu cầu do cuộc sống đặt ra. Trong khi đó, kiến thức ở trường học phải theo một khung chương trình nhất định, phù hợp với nhiều đối tượng, nên có khi không bắt kịp sự thay đổi đó, không đáp ứng đầy đủ yêu cầu của người học. Do đó, tự học giúp người học bổ sung những yếu tố còn thiếu để tự trang bị cho mình đủ vốn kiến thức cần có, bắt kịp những kiến thức phong phú, mới mẻ, đáp ứng được nhu cầu của thời đại. Đặc biệt, tự học bên cạnh việc đem lại những kiến thức cũng đem lại sự hứng thú, yêu thích lĩnh vực mà mình theo đuổi. Bản thân em đã cảm nhận được điều đó thông qua quá trình tự học, giúp em yêu thích và muốn nghiên cứu rộng hơn về ngành mình học. Bên cạnh những buổi lên lớp, em tranh thủ thời gian đến Thư viện trường, nơi có tài liệu nghiên cứu bằng sách giáo khoa và Thư viện điện tử cập nhật, cung cấp đầy đủ các tài liệu liên quan đến các ngành học trong trường, và em tin rằng sau khi ra trường bản thân sẽ có đủ năng lực chuyên môn đáp ứng nhu cầu công việc”.

Có thể nói, việc tự học, tự trao dồi kiến thức cho mình, nhiều bạn sinh viên đã trang bị cho mình khá vững vàng những kiến thức chuyên môn cần có, đáp ứng được yêu cầu đạt ra cho thời điểm hiện tại và cả nhu cầu trong tương lai. Minh chứng cho điều đó, bạn Trần Thị Huệ sinh viên trường tâm sự: “hồi học phổ thông mình học rất yếu môn Anh Văn, vì thế mà cứ đến tiết học ấy mình như bị tra tấn, lên giảng đường đại học những tưởng sẽ không còn gặp lại các tiết anh văn trong chương trình học nữa, lại vẫn phải gặp, và điều làm mình lo lắng hơn khi bắt gặp những lần anh chị sinh viên khóa trước đi thi anh văn về bị rớt mặt buồn thiu. Cũng từ đó mình biết rằng, muốn ra trường và muốn có kiến thức anh văn thì không còn cách nào khác là phải tự thân vận động, tự học, từ đó mình đã đăng ký học thêm anh văn và tự nhồi nhét kiến thức anh văn cho mình. Một mình tự thiết kế lịch học, tự lập kế hoạch, tự đặt chương trình, tự nhồi nhét, tự đọc hiểu, tự lăn lộn, tự dày vò, bằng tất cả kinh nghiệm vốn có, sau một thời gian tự rèn luyện, cuối cùng mình đã làm được điều mà mình những tưởng khó vượt qua, không chỉ vượt qua nhẹ nhàng các môn anh văn căn bản mà còn vượt qua rất dễ kỳ thi kiểm tra năng lực trình độ anh văn B (điều kiện ra trường) và mình tin với vốn kiến thức anh văn có được như hiện giờ, khi ra làm việc ở vị trí cần đến anh văn mình sẽ không còn phải ngần ngại.

Theo bạn Bùi Ngân Nhi – sinh viên khoa Tài chính ngân hàng, cách học hiệu quả nhất là  ngoài việc lên lớp chú ý nghe thầy cô giảng bài, về nhà còn phải tự tìm tài liệu để bổ sung hoàn chỉnh kiến thức của môn học ấy. 

Một trong những cách học hiệu quả mà nhiều bạn sinh viên chia sẻ nữa, đó là những kiến thức của môn học còn mơ hồ hoặc chưa hiểu thì nhờ thầy cô giáo giải đáp ngay trên lớp, tránh việc “sợ hỏi” đẩy sinh viên vào thế bí ảnh hưởng tới việc tiếp thu bài mới.